Dod yn Llywodraethwr



Mae corff llywodraethu ardderchog yn hanfodol i lwyddiant ysgol – pam?

  • mae llywodraethwyr yn gyfrifol am benodi’r pennaeth a’r dirprwy bennaeth
  • mae penderfyniadau llywodraethwyr yn effeithio’n uniongyrchol ar addysg a llesiant disgyblion
  • gall llywodraethwyr wneud gwahaniaeth gwirioneddol i wella safonau drwy’r ysgol gyfan


Mae gan bob corff llywodraethu grŵp craidd o lywodraethwyr sy’n cynnwys:

  • rhiant-lywodraethwyr;
  • athro-lywodraethwyr;
  • staff-lywodraethwyr;
  • llywodraethwyr Awdurdod Lleol;
  • y pennaeth (oni bai y bydd ef neu hi yn ymddiswyddo o’r swydd).


Bydd cyrff llywodraethu hefyd yn cynnwys rhai o’r llywodraethwyr canlynol, gan ddibynnu ar y math o ysgol:

  • llywodraethwyr cymunedol;
  • llywodraethwyr cymunedol ychwanegol;
  • llywodraethwyr cynrychioliadol;
  • llywodraethwyr sefydledig;
  • llywodraethwyr partneriaeth;
  • noddwyr-lywodraethwyr;
  • disgybl-lywodraethwr cyswllt (ysgolion uwchradd yn unig).


Beth yw llywodraethwr? Mae llywodraethwr yn rywun sydd:

  • yn cael eu penodi neu eu hethol am dymor o bedair blynedd;
  • yn ymrwymo diddordeb, brwdfrydedd ac amser i fod yn llywodraethwr;
  • yn gallu mynychu o leiaf un cyfarfod o’r corff llywodraethu yn ystod pob tymor ysgol ac efallai y gofynnir iddynt fynychu cyfarfodydd pwyllgor (mae’r rhan fwyaf o’r cyfarfodydd fel arfer yn digwydd yn hwyr yn y prynhawn neu yn ystod y nosweithiau);
  • yn cyfarwyddo eu hunain â gwaith yr ysgol, gan gynnwys ymweld â’r ysgol, ac yn cadw’i fyny gyda chynnydd a gwaith yr ysgol;
  • gweithio fel tîm, penderfynu ar bethau ar y cyd a rhannu cyfrifoldebau am y penderfyniadau a wnânt;
  • canolbwyntio eu cyfraniad i lywodraethu penderfyniadau’r corff ar beth fydd er y budd gorau i ddisgyblion yr ysgol, gan helpu pob disgybl i ddatblygu eu potensial llawn;
  • yn cefnogi’r ysgol ond hefyd yn herio ac yn gofyn cwestiynau am sut mae’r ysgol yn gweithio a’r safonau mae’n ei gyflawni, o gofio cyfrifoldeb y corff llywodraethu i hyrwyddo safonau uchel o gyflawniad addysgol;
  • yn barod i ddysgu ac i fynychu cyrsiau hyfforddi (gan gynnwys anwythiad a hyfforddiant data) a drefnir gan yr ALl, sy’n rhad ac am ddim, ac a fydd yn gwella sgiliau ac yn cyfrannu at ddatblygiad personol.


Beth rydym yn gobeithio y byddwch yn ei gael o fod yn llywodraethwr – beth yw’r manteision?

  • chwarae rhan real iawn o ran sicrhau bod y disgyblion yn yr ysgol yn cael yr addysg orau bosibl;
  • boddhad o godi safonau;
  • sicrhau gwerth am arian ar gyfer yr ysgol;
  • rhoi rhywbeth yn ôl i’r gymuned;
  • ymdeimlad o bwrpas a chyflawniad;
  • hyfforddiant a chymorth er mwyn helpu i chi gyflawni eich dyletswyddau a’ch cyfrifoldebau;
  • sgiliau newydd a allai fod yn ddefnyddiol mewn mannau eraill – gwaith tîm, cynllunio ariannol a strategol, recriwtio a sgiliau cyfweld – ac mai hynny dim ond i ddechrau!


Y cyrff llywodraethu yw cynllunwyr strategol ysgolion – er mwyn gwneud hyn mae corff llywodraethu yn:

  • gweithio â phennaeth a staff ysgol i wneud yn siŵr bod ysgolion yn darparu addysgu a dysgu effeithio ar gyfer ein plant i codi safonau;
  • gwneud penderfyniadau ar gyfeiriad cyffredinol yr ysgol, ei nodau a gwerthoedd, a gweithio gyda’r pennaeth i osod polisïau, targedau, cynlluniau datblygu a mwy;
  • yn dylanwadu ar ac yn cymeradwyo’r Cynllun Datblygu Ysgol;
  • cymeradwyo a monitro dyraniad a gwariant cyllideb yr ysgol, ac yn penderfynu sut i wneud y defnydd gorau o hyn er budd addysg y disgybl;
  • sicrhau y dysgir y cwricwlwm cenedlaethol a bod digon o staff i’w ddysgu;
  • yn monitro ac yn adolygu cynnydd yr ysgol;
  • sicrhau bod anghenion disgyblion unigol yn cael eu diwallu, gan gynnwys anghenion dysgu ychwanegol;
  • rhoi gwybodaeth am yr ysgol i rieni;
  • llunio cynllun gweithredu ar gyfer gwella yn dilyn arolygiad ysgol.


Ac yn olaf…

  • Nid oes disgwyl i unrhyw un llywodraethwr wybod hyn i gyd.
  • Cryfder y corff llywodraethu yw ei allu i ddenu a dibynnu ar aelodau o amrywiaeth eang o gefndiroedd, rhannu dyletswyddau ymhlith ei aelodau, a’r gallu i wneud penderfyniadau fel grŵp.
  • Nid oes un llywodraethwr sy’n gyfrifol am y corff llywodraethu, nid hyd yn oed cadeirydd y llywodraethwyr.
  • Mae’r llywodraethwyr i gyd yn rhannu’r cyfrifoldeb o wneud y corff llywodraethu yn effeithiol ac effeithlon drwy osod cylch gwaith y corff a’i bwyllgorau, bod yn wybodus a mynychu cyfarfodydd.


Cymryd y cam nesaf

Os oes gennych ddiddordeb mewn bod yn llywodraethwr ysgol, neu i ddarganfod rhagor:

  • Cysylltwch gyda Gwasanaethau Llywodraethwyr Cymru am ragor o wybodaeth drwy [email protected];
  • Siaradwch gyda rhywun sydd yn llywodraethwr;
  • Cysylltwch gyda phennaeth neu gadeirydd y llywodraethwyr yn eich ysgol leol;
  • Cysylltwch gyda’ch awdurdod lleol.


Gwefannau Awdurdodau Lleol

Abertawe

Blaenau Gwent

Bro Morgannwg

Caerdydd

Caerffili

Casnewydd

Ceredigion

Conwy

Gwynedd

Merthyr Tudful

Nedd a Phort Talbot

Pen y bont

Powys

Rhondda Cynon Taf

Sir Ddinbych

Sir Fynwy

Sir Gar

Sir y Fflint

Sir Penfro

Torfaen

Wrecsam

Ynys Mon


© Gwasanaethau Governors Cymru

Cysylltwch â ni

01443 844532 [email protected]
Sam MacNamara 07943 887275 / Jane Morris 07957 969708