Dod yn Llywodraethwr



Mae corff llywodraethu ardderchog yn hanfodol i lwyddiant ysgol – pam?

  • mae llywodraethwyr yn gyfrifol am benodi’r pennaeth a’r dirprwy bennaeth
  • mae penderfyniadau llywodraethwyr yn effeithio’n uniongyrchol ar addysg a llesiant disgyblion
  • gall llywodraethwyr wneud gwahaniaeth gwirioneddol i wella safonau drwy’r ysgol gyfan


Mae gan bob corff llywodraethu grŵp craidd o lywodraethwyr sy’n cynnwys:

  • rhiant-lywodraethwyr;
  • athro-lywodraethwyr;
  • staff-lywodraethwyr;
  • llywodraethwyr Awdurdod Lleol;
  • y pennaeth (oni bai y bydd ef neu hi yn ymddiswyddo o’r swydd).


Bydd cyrff llywodraethu hefyd yn cynnwys rhai o’r llywodraethwyr canlynol, gan ddibynnu ar y math o ysgol:

  • llywodraethwyr cymunedol;
  • llywodraethwyr cymunedol ychwanegol;
  • llywodraethwyr cynrychioliadol;
  • llywodraethwyr sefydledig;
  • llywodraethwyr partneriaeth;
  • noddwyr-lywodraethwyr;
  • disgybl-lywodraethwr cyswllt (ysgolion uwchradd yn unig).


Beth yw llywodraethwr? Mae llywodraethwr yn rywun sydd:

  • yn cael eu penodi neu eu hethol am dymor o bedair blynedd;
  • yn ymrwymo diddordeb, brwdfrydedd ac amser i fod yn llywodraethwr;
  • yn gallu mynychu o leiaf un cyfarfod o’r corff llywodraethu yn ystod pob tymor ysgol ac efallai y gofynnir iddynt fynychu cyfarfodydd pwyllgor (mae’r rhan fwyaf o’r cyfarfodydd fel arfer yn digwydd yn hwyr yn y prynhawn neu yn ystod y nosweithiau);
  • yn cyfarwyddo eu hunain â gwaith yr ysgol, gan gynnwys ymweld â’r ysgol, ac yn cadw’i fyny gyda chynnydd a gwaith yr ysgol;
  • gweithio fel tîm, penderfynu ar bethau ar y cyd a rhannu cyfrifoldebau am y penderfyniadau a wnânt;
  • canolbwyntio eu cyfraniad i lywodraethu penderfyniadau’r corff ar beth fydd er y budd gorau i ddisgyblion yr ysgol, gan helpu pob disgybl i ddatblygu eu potensial llawn;
  • yn cefnogi’r ysgol ond hefyd yn herio ac yn gofyn cwestiynau am sut mae’r ysgol yn gweithio a’r safonau mae’n ei gyflawni, o gofio cyfrifoldeb y corff llywodraethu i hyrwyddo safonau uchel o gyflawniad addysgol;
  • yn barod i ddysgu ac i fynychu cyrsiau hyfforddi (gan gynnwys anwythiad a hyfforddiant data) a drefnir gan yr ALl, sy’n rhad ac am ddim, ac a fydd yn gwella sgiliau ac yn cyfrannu at ddatblygiad personol.


Beth rydym yn gobeithio y byddwch yn ei gael o fod yn llywodraethwr – beth yw’r manteision?

  • chwarae rhan real iawn o ran sicrhau bod y disgyblion yn yr ysgol yn cael yr addysg orau bosibl;
  • boddhad o godi safonau;
  • sicrhau gwerth am arian ar gyfer yr ysgol;
  • rhoi rhywbeth yn ôl i’r gymuned;
  • ymdeimlad o bwrpas a chyflawniad;
  • hyfforddiant a chymorth er mwyn helpu i chi gyflawni eich dyletswyddau a’ch cyfrifoldebau;
  • sgiliau newydd a allai fod yn ddefnyddiol mewn mannau eraill – gwaith tîm, cynllunio ariannol a strategol, recriwtio a sgiliau cyfweld – ac mai hynny dim ond i ddechrau!


Y cyrff llywodraethu yw cynllunwyr strategol ysgolion – er mwyn gwneud hyn mae corff llywodraethu yn:

  • gweithio â phennaeth a staff ysgol i wneud yn siŵr bod ysgolion yn darparu addysgu a dysgu effeithio ar gyfer ein plant i codi safonau;
  • gwneud penderfyniadau ar gyfeiriad cyffredinol yr ysgol, ei nodau a gwerthoedd, a gweithio gyda’r pennaeth i osod polisïau, targedau, cynlluniau datblygu a mwy;
  • yn dylanwadu ar ac yn cymeradwyo’r Cynllun Datblygu Ysgol;
  • cymeradwyo a monitro dyraniad a gwariant cyllideb yr ysgol, ac yn penderfynu sut i wneud y defnydd gorau o hyn er budd addysg y disgybl;
  • sicrhau y dysgir y cwricwlwm cenedlaethol a bod digon o staff i’w ddysgu;
  • yn monitro ac yn adolygu cynnydd yr ysgol;
  • sicrhau bod anghenion disgyblion unigol yn cael eu diwallu, gan gynnwys anghenion dysgu ychwanegol;
  • rhoi gwybodaeth am yr ysgol i rieni;
  • llunio cynllun gweithredu ar gyfer gwella yn dilyn arolygiad ysgol.


Ac yn olaf…

  • Nid oes disgwyl i unrhyw un llywodraethwr wybod hyn i gyd.
  • Cryfder y corff llywodraethu yw ei allu i ddenu a dibynnu ar aelodau o amrywiaeth eang o gefndiroedd, rhannu dyletswyddau ymhlith ei aelodau, a’r gallu i wneud penderfyniadau fel grŵp.
  • Nid oes un llywodraethwr sy’n gyfrifol am y corff llywodraethu, nid hyd yn oed cadeirydd y llywodraethwyr.
  • Mae’r llywodraethwyr i gyd yn rhannu’r cyfrifoldeb o wneud y corff llywodraethu yn effeithiol ac effeithlon drwy osod cylch gwaith y corff a’i bwyllgorau, bod yn wybodus a mynychu cyfarfodydd.


Cymryd y cam nesaf

Os oes gennych ddiddordeb mewn bod yn llywodraethwr ysgol, neu i ddarganfod rhagor:

  • Cysylltwch gyda Gwasanaethau Llywodraethwyr Cymru am ragor o wybodaeth drwy [email protected];
  • Siaradwch gyda rhywun sydd yn llywodraethwr;
  • Cysylltwch gyda phennaeth neu gadeirydd y llywodraethwyr yn eich ysgol leol;
  • Cysylltwch gyda’ch awdurdod lleol.


Mae Governors for Schools Cymru’n dod o hyd i wirfoddolwyr medrus sydd am wasanaethu ar fwrdd llywodraethu, ac yna’n eu lleoli a’u cefnogi. Rydym yn cefnogi pob math o ysgolion a ariennir gan y wladwriaeth, colegau addysg uwch, unedau atgyfeirio disgyblion (PRUs) a meithrinfeydd i ddod o hyd i lywodraethwyr yn rhad ac am ddim.

Rydym eisoes yn cefnogi ysgolion ledled Lloegr i redeg yn effeithiol trwy ddod o hyd i lywodraethwyr o safon uchel i ddod â’u sgiliau a’u harbenigedd i’r bwrdd. Mae’n bleser gennym gyhoeddi ein bod yn cefnogi ysgolion Cymru yn yr un modd trwy gysylltu gwirfoddolwyr ag ysgolion lleol sydd angen llywodraethwyr.

Cysylltwch i gael mwy o wybodaeth am sut i wneud cais, sut i gofrestru swyddi llywodraethwr gwag, a sut mae ein gwasanaeth yn gweithio.

Cliciwch yma i ddarganfod mwy


Gwefannau Awdurdodau Lleol

Abertawe

Blaenau Gwent

Bro Morgannwg

Caerdydd

Caerffili

Casnewydd

Ceredigion

Conwy

Gwynedd

Merthyr Tudful

Nedd a Phort Talbot

Pen y bont

Powys

Rhondda Cynon Taf

Sir Ddinbych

Sir Fynwy

Sir Gar

Sir y Fflint

Sir Penfro

Torfaen

Wrecsam

Ynys Mon


© Gwasanaethau Governors Cymru

Cysylltwch â ni

01443 844532 [email protected]
Sam MacNamara 07943 887275 / Jane Morris 07957 969708