- Dylid trefnu pob ymweliad o flaen llaw rhwng y llywodraethwr cyswllt, yr athro/athrawes dosbarth, y pennaeth ac mewn ysgol uwchradd y pennaeth adran. Yn ddelfrydol dylid gwneud hyn mewn cyfarfod cyn ymweliad gan y bydd hynny’n rhoi cyfle i’r llywodraethwr a’r athro drafod beth y bydd y dosbarth yn ei wneud yn ystod yr ymweliad ac unrhyw weithgareddau neilltuol yr hoffai’r llywodraethwr ganolbwyntio arnynt e.e. gwaith grwpiau, gwahaniaethu.
- Ar ddiwrnod yr ymweliad, dylai’r llywodraethwr adrodd i’r pennaeth ac mewn ysgol uwchradd, i’r pennaeth adran.
- Dylai’r llywodraethwr geisio cyrraedd y dosbarth ar amser sydd yn debygol o greu’r ymyrraeth lleiaf.
- Dylai’r athro/athrawes gyflwyno’r llywodraethwr i’r dosbarth.
- Trwy gydol yr ymweliad, dylai’r llywodraethwr ymyrryd cyn lleied â phosibl ar waith y dosbarth. Ond yn aml mae disgyblion, yn enwedig y rhai iau, yn hoffi ac yn ymateb i sylw gan lywodraethwr ac nid oes amheuaeth y bydd y llywodraethwr yn cael mwy o wybodaeth am yr ysgol a’r hyn a wna wrth siarad gyda disgyblion. Ac felly, ar adeg priodol a gyda chaniatad yr athro/athrawes gall llywodraethwr sgwrsio gyda disgyblion unigol am eu gwaith.
- Dylai llywodraethwyr fod yn ymwybodol bod rhai pynciau yn addas ar gyfer gwaith mewn grwpiau neu mewn parau a bod rhai gweithgareddau yn golygu bod y disgyblion yn symud o gwmpas yr ystafell. Ac yn annorfod ar adegau felly bydd lefelau ssŵn yn uwch na’r arfer.
- Ar ddiwedd y wers, neu pan fydd yn gadael dylai’r llywodraethwr ddiolch i’r athro/athrawes a’r dosbarth am yr ymweliad.
Ar ôl yr ymweliad
- Cyn gynted â phosibl, ac yn ddelfrydol ar yr un diwrnod, dylai’r llywodraethwr a’r athro/athrawes dosbarth drafod yr ymweliad i esbonio unrhyw faterion.
- Dylai’r llywodraethwr cyswllt gyflwyno adroddiad i’r corff llywodraethu llawn.
- Er y gall rhai llywodraethwyr deimlo’n hapusach i roi adroddiad llafar yn unig i’r corff llywodraethu mae’n llawer gwell syniad darparu adroddiad ysgrifenedig byr. Mae sawl rheswm dros hyn. I ddechrau, dylai’r athro/athrawes yr arsylwyd ar eu dosbarth gyfrannu at yr adroddiad i atal unrhyw gamgymeriadau neu gamsyniadau. Yn ail, gellir dosbarthu adroddiad ysgrifenedig i’r llywodraethwyr cyn cyfarfod y corff llywodraethu gan roi amser iddynt ystyried yr adroddiad a myfyrio ar unrhyw bwyntiau yr hoffent eu trafod. Yn olaf os oes amser hir rhwng yr ymweliad a chyfarfod nesaf y corff llywodraethu gall llywodraethwr anghofio manylion yr ymweliad.
- Ni ddylid ar unrhyw gyfrif enwi unrhyw ddisgyblion yn yr adroddiad.
- Byddai’n syniad da cynhyrchu adroddiad i’r corff llywodraethu dan nifer o benawdau. Mae sawl rheswm dros hyn. I ddechrau mae fformat cyffredin yn golygu y bydd adroddiadau pob llywodraethwr cyswllt yn canolbwyntio ar nifer o’r un pethau. Yn ail bydd yn darparu fframwaith ar gyfer y llywodraethwyr hynny allai fod yn anesmwyth i gynhyrchu adroddiad ysgrifenedig.
- Fel y nodwyd eisoes, nid oes angen i’r adroddiad fod yn hir iawn a dylid ei ysgrifennu gyda’r athro/athrawes dosbarth.
- Isod mae rhestr o nifer o benawdau y gellid eu defnyddio i ysgrifennu adroddiad llywodraethwr cyswllt. Nid yw’r rhestr yn gyflawn ond bydd yn gymorth i ddelio gyda’r materion a godwyd yn y ddau bwynt blaenorol:
– Dyddiad yr ymweliad
– Enw’r athro/athrawes
– Oedran y dosbarth
– Nifer y disgyblion yn y dosbarth a’r cydbwysedd rhyw
– Pryd y daeth y llywodraethwr i’r dosbarth
– Yr amser a dreuliwyd gyda’r dosbarth
– Pwnc neu faes a astudiwyd
– Adnoddau a ddefnyddiwyd
– Beth ddigwyddodd yn y wers
– Yr argraffiadau mwyaf a gafodd yr ymweliad arna’i
– Arsylwadau eraill
Mae’n amlwg mai’r tri pwynt diwethaf ydy’r pwysicaf i’r corff llywodraethu er mwyn cael dealltwriaeth o’r hyn a welwyd ac felly dyma fydd y rhan fwyaf o gynnwys yr adroddiad.
Monitro ac Adolygu
Crëwyd ar ……………………………………………………………………………………………….
Diweddarwyd ddiwethaf ar …………………………………………………………………………………………
Mabwysiadwyd gan Gorff Llywodraethu llawn ar ………………………………………………………………….
Dyddiad adolygu wedi’i drefnu …………………………………………………………………………………
Llofnod Cadeirydd y Llywodraethwr a’r dyddiad ……………………………………………………………..
© Gwasanaethau Governors Cymru
Cyhoeddwyd: 8/10/2008
